Здравје

From OSHWiki
Jump to: navigation, search

Contents

Вовед

Професионалното здравје опфаќа многу аспекти: истражување, известување, законските барања (т.е. доверливост на дијагнозата), превенција, лекување, рехабилитација и надомест на работниците со професионални повреди и болести, развој/интегрирање на системите за здравствен менаџмент во системите на целокупното управување, промоција на здравјето и програми за заштита, учество на работниците.

Дефиниции

Професионалното здравје главно значи отсуство на професионални болести. Во строга смисла на зборот, концептот на професионална болест се однесува на случаи за кои професионалното потекло е одобрено од страна на националните власти за надомест. Овој концепт зависи од националното законодавство и практиката за надомест, кој обично го ограничува надоместокот на случаи за кои професионалниот фактор е ексклузивна или главна причина[1].

Спротивно на тоа, концептот на болест во врска со работата вклучува болести каде што работата игра улога. Концептот на болест влошена од работата е онаа болест што е влошена поради работата, без оглед на првобитната причина[2].

Дефиницијата на Светската здравствена организација за здравјето е „состојба на целосна физичка, ментална и социјална благосостојба, а не само отсуство на болест или немоќ“[3]. Овој холистички пристап е во согласност со дефиницијата за професионално здравје на заедничкиот Комитет на Меѓународната организација на труд и Светската здравствена организација[4]: „професионалното здравје треба да биде насочено на промоција и одржување на највисок степен на физичка, ментална и социјална благосостојба на работниците од сите занимања; спречување на заминувањата на работниците поради состојбата на здравјето предизвикана од работните услови; заштита на работниците при работа од ризиците кои произлегуваат од фактори штетни по здравјето; пласман и одржување на работникот во професионална средина прилагодена на неговите физиолошки и психолошки способности. На крај да резимираме: потребно е приспособување на работата кон човекот и на секој човек кон својата работа“...

Истражувачки методи

За неповолните ефекти и услови е потребна соодветна истрага. Само за хемиските супстанции во моментов постои голем расчекор помеѓу бројот на хемиски супстанции кои се користат во трговијата и бројот кој се проценува за токсичност. Нашето знаење за штетните ефекти на изложеност во работната средина може да се добијат од студиите кај луѓето (најчесто епидемиолошки студии), истражувањата врз експериментални животни и in vitro студиите. Сите три вида имаат предности и недостатоци кога станува збор за идентификување на професионалните фактори[5]. Епидемиолошките (хумани) студии често се взаемни по природа, односно тие ги истражуваат истовремено и изложеноста и ефектите од иста појдовна точка. Тие, според тоа, не обезбедуваат информации за причински односи, кои може да се добијат од идните студии, кои ги следат ефектите во текот на подолг период и истите ги поврзуваат со потенцијалната изложеност која би можела да биде одговорна за предизвикување на ефектите. Многу студии немаат соодветни проценки на нивото на изложеност, што значи дека не може да се идентификуваат степени на ефектот[5]. Испитувањата на животните даваат важен додаток за надминување на недостатоците на епидемиолошките студии. За разлика од етичките причини, главниот недостаток на животинските студии во предвидување на ефектите кај луѓето е потребата да се екстраполираат наодите од животинските видови на луѓето. Резултатите мора да се толкуваат со претпазливост со оглед дека тие се од различни видови. Бројот на поединци е исто така помал, како што и дозите или концентрацијата на тест факторот се обично значително поголеми отколку оние во работната средина. Слични размислувања се однесуваат и на in vivo студиите[5]. Ова посочува дека нашето сегашно знаење за здравствените тегоби поврзани со работата е ограничено и треба да се подобри.

Болести, бројки и трендови

Признати професионални болести

Статистиките за професионалните болести во Европа страдаат од недоволно пријавување и разлики во системите помеѓу земјите членки[6] [7].

Eurostat објави еден статистички портрет на безбедноста и здравјето при работа во Европа, за периодот од 1999 до 2007 година. Авторите го открија најголемиот процент на (признати) професионални болести во секторите[1]:

  • производство (38%)
  • градежништво (13%)
  • трговија на големо и мало, поправки (7%)
  • здравствена и социјална работа (5%)

Бројот на професионални болести во “производствениот“ сектор изгледа дека опаѓа со тек на времето додека бројот на болести во другите три сектори е во пораст[1].

Европската статистика за професионални болести (EODS) ги евидентираше признатите и новооткриените професионални болести, и откри дека најчестата појава за следниве дијагностички групи се: мускулно-скелетните заболувања, невролошките болести, болестите на белите дробови, болестите на сетилните органи и болестите на кожата[1].

Лошо здравје поврзано со работата

Според ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) од 2007 година, група испитаници од 15 до 64 години кои работат или претходно работеле биле запрашани дали тие страдале од еден или повеќе здравствени проблеми причинети или влошени од работата во последните 12 месеци. Вкупно 8.6% од испитаниците во ЕУ-27 имале здравствен проблем поврзан со работата, што одговара на околу 23 милиони луѓе[1].

Каде што статистиките за несреќи покажуваат надолен тренд, односот на лица со здравствен проблем поврзан со работата се покачи од 4.7% во 1999 година на 7.1 во 2007 година, според ad hoc модулите на LFS (анкета на работната сила)[1].

Ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) од 2007 година ја дава следнава анализа на најсериозните здравствени проблеми поврзани со работата на испитаниците[1]:

  • Мускулно-скелетни заболувања 60.4%
  • Стрес, депресија или анксиозност 14%
  • Проблеми со дишење или белодробни проблеми 5%
  • Болести на срцето или напад, или други проблеми во циркулаторниот систем 4.9%
  • Главоболки и/или напрегање на очите 4.7%
  • Инфективни болести 2.8%
  • Проблеми со слухот 1.4%
  • Проблеми со кожата 1.4%
  • Други видови 5.5%

(сите бројки се приближни)

MSD [Мускулно-скелетни заболувања]

Ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) од 2007 година откри дека 8.6% од испитаниците имале здравствен проблем што одговара на приближно 23 милиони луѓе во ЕУ-27. Од нив 61% изјавиле дека мускулно-скелетните проблеми (коска, зглоб или мускул) биле главните здравствени проблеми поврзани со работата[1].

Кај повеќето работници (17%) се јавила изложеност на тешки работни положби на телото, работни движења или ракување со тешки товари како главниот ризик фактор кој влијае на нивното физичко здравје. По ова следи изложеноста на ризик од несреќи (10%), изложеност на хемиски супстанци, прашина, пареа, чад или гасови (8%) и изложеност на бучава или вибрации (5%)[1].

Според Ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) 2007, работниците (ЕУ-27) од следниве сектори се погодени од мускулно-скелетни проблеми (по надолен редослед)[1]:

  • Градежништво
  • Трговија на големо и мало, поправки
  • Хотели и ресторани
  • Останати општествени, социјални и лични услужни активности
  • Транспорт, складирање и комуникации
  • Производство
  • Здравствена и социјална работа
  • Недвижнини, изнајмување и бизнис активности
  • Јавна администрација и одбрана; задолжително социјално осигурување
  • Финансиско посредување
  • Образование

Кога ќе се споредат податоците од 9 земји за 1999 и 2007 година, откриено е дека процентот на мускулно-скелетни проблеми се зголемил во сите сектори[1]. Позитивниот технолошки развој, што го намали подигањето на тешки товари, не доведе до очекуваното намалување на бројот на болки во грбот - ниту за работниците во групите со највисок ризик ниту во општата работна популација како целина. Повторувањето и монотонијата во комбинација со условите за работа како што се ниската индивидуална контрола на работата и брзиот работен ритам, исто така, може да доведе до зголемување на ризикот од мускулно-скелетни заболувања[6].

Во големите и малите фирми (со помалку од 10 вработени), мускулно-скелетните здравствени проблеми значително придонесоа за здравствените проблеми поврзани со работата, и истите се случуваат малку почесто во помалите фирми, според двата модула: ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) 2007 и модулот на EWCS 2005[1].

Признати професионални мускулно-скелетни заболувања

Што се однесува до мускулно-скелетните заболувања, Европската шема на професионални болести ги зема во предвид специфичните услови поврзани со вибрации, локалниот притисок и прекумерната употреба на тетивите, ткивата над тетивите и додатоците на тетивите. Сепак, само неколку земји членки ги прифатиле заболувањата на долниот дел на грбот, вратот и рамениот појас како професионални болести и тоа само специфични форми на болеста. Според тоа е тешко да се соберат сеопфатни податоци на европско ниво за признати професионални мускулно-скелетни заболувања. Според собраните податоци на EODS во 2001 година, каде што 12 земји членки обезбедиле податоци за признати случаи на професионални болести, најчестите мускулно-скелетни професионални заболувања биле теносиновитис (tenosynovitis) на шаката или рачниот зглоб (5379 случаи) и епикондилитис (epicondylitis) на лакотот (4585 случаи). Исто така, имало 2483 случаи со синдромот на карпален тунел – невролошка болест на рачниот зглоб. Ако ова се преслика на ЕУ-15 во однос на работната сила и земјите учеснички, би биле околу 8900 случаи на теносиновитис, 7600 случаи на епикондилитис и 4100 случаи на синдромот на карпален тунел[8].

Психосоцијални здравствени проблеми

Во Ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) 2007, кај 14% од оние со здравствен проблем поврзан со работата, се јавило стрес, депресија или анксиозност како главна поплака/жалба. Ова го сочинува вториот најчесто пријавуван здравствен проблем поврзан со работата (по мускулно-скелетните проблеми)[1].

Односот на стрес, депресија или анксиозност беше највисок во овие сектори:

  • Образование (27%)
  • Финансиско посредување (25%)
  • Јавна администрација и одбрана (24%)
  • Недвижнини, изнајмување и бизнис активности (22%)

Во Европската Анкета на работните услови (EWCS) 2005, појавата на стрес и анксиозност била, исто така, висока во секторите за „образование“ и „здравствена и социјална работа“[1]..

Признати професионални психосоцијални здравствени проблеми

Поради недостаток на познавање на механизмите на психосоцијалните заболувања поврзани со работата, многу малку (доколку ги има) од таквите заболувања се вклучени во националните системи за пријавување и надомест за професионални болести. Во 2000 година, беше спроведено методолошко истражување во 15 земји членки на Европската Унија за да се соберат повеќе податоци и да се изготви збирка статистички податоци за професионални болести. Во тоа време, во ниту една земја членка не биле вклучени таквите болести во нивните национални листи на професионални болести. Во некои земји, синдромот на пост-трауматски стрес и исцрпеност биле вклучени во системот за известување, а во некои случаи синдромот на пост-трауматски стрес може да биде прифатен во рамките на системот за надомест на несреќи при работа (на пример жртви на напади во текот на работа)[8].

Болести на респираторните органи и на кожата

Во Ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) 2007, 5.2% пријавиле проблеми со дишењето и со белите дробови како главен здравствен проблем поврзан со работата. Модулот на EWCS 2005 покажа дека 4.7% од тешкотиите со дишење се поврзани со работата[1].

Според Ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) е забележано дека проблемите со кожата се јавуваат како главен здравствен проблем во 1.3% случаи. Ова беше поткрепено од модулот на EWCS 2005 кој откри дека 6.6% имаат проблеми со кожата[1].

За овие здравствени ризици, преваленцијата е највисока во земјоделството, градежништвото, производство и здравството и социјалната работа, а најниска во финансиското посредување и образованието. Разликата помеѓу највисоката и најниската преваленца од секторот е типично 10-кратна [8].

Признати професионални болести на респираторните органи и на кожата

Во 2001 година Еуростат процени околу 10,000 респираторни и скоро 8,000 болести на кожата во рамките на ЕУ-15 [8]. Во 2009 година Европската агенција за безбедност и здравје при работа изјави во соопштението за медиумите: “Се проценува дека хемиските супстанци се одговорни за 80-90% од болестите на кожата, кои се рангираат како втори (13.6%) на скалата на професионални болести, по мускулно-скелетните заболувања“.[9]

Кардиоваскуларни заболувања

Најважните фактори на ризик поврзани со кардиоваскуларните заболувања не се професионални. Меѓутоа, откриено е дека работата во смени и факторите поврзани со стресот го зголемуваат ризикот од исхемична болест на срцето. Долготрајната изложеност на вибрации е етаблиран фактор на ризик за нарушување на периферната циркулација во рацете (т.н. „вибрационен бел прст“). Само 1% од европските работници сметаат дека нивната работа влијае врз нивното здравје во форма на болести на срцето. Преваленцијата на таквиот ризик е ниска, меѓу 0,5 и 1,7% во сите сектори на економска активност. Според ad hoc модулот на LFS од 1999 година, помалку од 0,2% од испитаниците страдале од кардиоваскуларни здравствени проблеми, кои според нивниот сопствен суд, биле предизвикана или влошени од работата. Ова значи дека околу 320,000 вработени во Европа (сегашни и поранешни) имаат такви кардиоваскуларни здравствени проблеми. Врз основа на научни докази, горенаведените ризик фактори поврзани со работата веројатно придонесуваат многу повеќе за кардиоваскуларниот морбидитет и морталитет (види поглавје 3.8.). Веројатно е потешко за работниците да ја признаат врската помеѓу изложеноста при работа и кардиоваскуларните болести, отколку да се признаат ризиците од мускулно-скелетни заболувања поврзани со работата, болестите на респираторните органи или на кожата[8].

Накратко за трендовите

Рангирањето на појавата на професионални болести во секторите остана стабилно од 2001 до 2007 година. Додека бројот на професионалните болести во секторот на „производство“ се намали со текот на времето, бројот на болести во секторите „градежништво“, „трговија на големо и мало“, „поправки“, „здравствената и социјалната работа“ навидум се зголеми[1]. Процентот на лица со здравствени проблеми поврзани со работата се зголеми од 4,7% во 1999 година на 7,1% во 2007 година.

Расте бројот на случаи на MSD истовремено и во малите и средни претпријатија, како и во поголемите фирми.

Забележано е зголемување на бројот на психосоцијални здравствени проблеми (втори најчесто пријавувани главни здравствени проблеми поврзани со работата). Но, и покрај тоа тие не се наоѓаат во прифатената листа на признати професионални болести[1]. Јазот во знаењето за механизмите на психосоцијалните нарушувања поврзани со работата значи дека само неколку (доколку ги има) се вклучени во националните системи за известување и/или надомест за професионални болести.

Законски барања

Генерално, Рамковната Директива се применува, покрај останатите европски Директиви за БЗР, на пример за хемиски супстанци, физички/биолошки фактори, обем на работа и ергономија. Ниту една конкретна директива не се обраќа на психосоцијалните ризик фактори (некои од директивите кои не се однесуваат на БЗР исто така може да се применат, на пример работното време).

Причини, поводи

Во текот на анкетата на EU-OSHA беше утврдено дека помалите компании се повеќе изложени на ризик бидејќи тие имаат помалку достапни ресурси за мониторинг и за спроведување на соодветни контролни мерки за борба против професионалните болести на работа[6]. Иако со задоцнета реакција, анкетата на EU-OSHA откри дека старосната категорија 55+ е најмногу изложена на ризиците од професионални болести при работа[6]. На постарите работници и нивните специфични здравствени проблеми е потребно посебно внимание.

MSD [Мускулно-скелетни заболувања]

Постојат бројни утврдени фактори поврзани со работата за разновидните типови на мускулно-скелетни заболувања. Тие ги вклучуваат физичките, ергономските и психосоцијалните фактори[8].

Позитивниот технолошки развој, што го намали кревањето на тешки товари, не доведе до очекуваното намалување на бројот на инциденти со болки во грбот. Во една статија објавена во 2009 година, Хартман и Спалек (Hartmann & Spallek) расправаат дека физичката работа може да има јасно позитивно влијание врз физичкото здравје (салутогенски ефект) [10] . Тие препорачуваат дека екстремните барања (и високи и ниски) треба да се избегнуваат и дека треба да се стремат кон индивидуалниот оптимум. Ова значи дека општите превентивни мерки не се доволни; потребни се индивидуални мерки за секое работно место.

Психосоцијални здравствени проблеми поврзани со работата

Според ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) 2007, кај 27.9% од работниците се јавила изложеност која делува на менталната благосостојба, што одговара на 55.6 милиони работници во ЕУ-27. Изложеноста на временски притисок е најчесто избрана како главен ризик фактор (23%), по која следат вознемирување или малтретирање (2.7%), како и насилство или закана за насилство (2.2%)[1].

Постарите студии наведуваат дека проблемите се поврзани со една цела низа од фактори, отколку само изложеноста на еден конкретен ризик. Клучните бројки за четири индикатори се дадени од Еуростат[8]: многу брза работа, непредвидени прекини при работа, неможност да се изберат методи на работа и несовпаѓање на вештините и барањата од работата.

Социо-економски трендови

Некои социо-економски трендови исто така може да користат за објаснување на трендовите во професионалното здравје, како што е зголемувањето на интензитетот на работата, привремена или работа со скратено работно време, стареење на работната сила и зголемениот број на работниците мигранти. За повеќе информации, види: Сектори и занимања.

Товарот на болести

Товарот на болести (BOD) се однесува на влијанието на здравствените проблеми (вклучувајќи и несреќи) мерени според предвремениот морталитет и морбидитет. Овие ги претставуваат трошоците за вработените, работодавачите, компаниите, осигурителните компании, и општеството во целост. За повеќе информации, види: Товарот на професионалните болести.

Лошо здравје поврзано со работата

Во презентацијата од 2009 година, Такала и Шнајдер (Takkala and Schneider) од EU-OSHA истакнаа дека околу 167,000 смртни случаи годишно кои се припишуваат на работата се случуваат во ЕУ-27. Оваа бројка се базира на финското истражување и на EU-OSHA и проценките на Меѓународната организација на труд[11]. Тоа ги вклучува и несреќите и насилството. Од 160,000 смртни случаи, речиси 74,000 се припишуваат на опасни супстанци, со голем на дел на азбест.

Во Европската Унија, се проценува дека 350,000 работни денови годишно биле изгубени поради здравствени проблеми. Врз основа на резултатите од EWCS била пресметана многу слична проценка од 340,000 изгубени денови од самостојно пријавено отсуство од работа поради болест (освен несреќи) во 2000 година[8].

Во студијата на Еуростат „Статистичка анализа на социо-економските трошоци за несреќи при работа во Европската Унија“ се опфатени само несреќите [2]. Меѓутоа, авторите наведуваат дека болестите поврзани со работата „доста веројатно причинуваат дури и повеќе загуби на работно време или трошоци за здравствена заштита“. Според истражувањето се проценува дека таквите проблеми причинуваат 1.6 до 2.2 пати повеќе денови на привремена неспособност за работа, отколку несреќите при работа, додека 2.4 пати повеќе луѓе пријавуваат долготрајни здравствени проблеми или неспособност поради несреќи при работа. Ова покажува дека здравствените проблеми поврзано со работата, а кои не се поврзани со несреќи, можеби предизвикуваат најмалку два пати повеќе привремена или перманентна неспособност во споредба со несреќите при работа.“

MSD [Мускулно-скелетни заболувања]

Околу 60% од сите краткорочни (<1 месец) и долгорочни (најмалку 1 месец) отсуства поради болест во земјите од ЕУ-27 може да се припише на мускулно-скелетни проблеми[1]. Како резултат на истите, едно од пет лица со мускулно-скелетни проблеми поврзани со работата се соочува со значителни ограничувања.

Извештајот на EU-OSHA[12] открива дека е тешко да се процени и спореди вистинскиот износ на трошоците за MSD (мускулно-скелетните заболувања) на работното место во земјите членки, како резултат на различно организираните системи за осигурување, недостатокот на стандардизирани критериуми за проценка и проверени пријавени податоци. Во извештајот се споменува дека истражувањата ги проценуваат трошоците за мускулно-скелетните заболувања на горните екстремитети поврзани со работата (WRULD) меѓу 0,5% и 2% од бруто националниот производ (БНП). Поновите податоци од Австрија, Германија и Франција покажуваат зголемување на трошоците под влијание на мускулно-скелетните заболувања. Во Франција 7 милиони работни денови биле изгубени поради мускулно-скелетните заболувања во 2006 година, што претставува околу 710 милиони евра придонеси од претпријатијата“[13].

Психосоцијални здравствени проблеми

Истражувањето на Европската агенција ги наведува здравствените ефекти од прекумерен стрес: „замор, анксиозност, напади на паника со потење и тремор... тешкотии при релаксирање, губење на концентрацијата, нарушен апетит и нарушен сон. Некои луѓе стануваат депресивни или агресивни и стресот ја зголемува подложноста на чиреви, лошо ментално здравје, срцеви заболувања и некои кожни заболувања.“[6]

Кај околу 44% од погодените работници се јавиле ограничувања, додека кај 24% се јавиле значителни ограничувања. Боледувањето поради стрес, депресија или анксиозност е забележено кај 59% од испитаниците во ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) од 2007 година. Зачудувачки, долготрајното боледување (најмалку еден месец) се случувало почесто отколку краткорочните боледувања (<1 месец) (32% наспроти 27%). Според еден експерт, причината е во тоа што е потешко да се најдат установи за краткорочна терапија отколку за долгорочна. Кај лицата кои страдаат од стрес, депресија или анксиозност постои поголема веројатност да доживеат долгорочно боледување отколку оние со мускулно-скелетни проблеми (32% наспроти 26%)[1].

Болести на респираторните органи и на кожата

Рајнхолд Руул од германското здружение за законско осигурување од несреќи во градежниот сектор (BG BAU) ги проценува трошоците за професионалните болести на база на епоксидна смола на минимум 40 евра во Европската Унија (вклучувајќи ги трошоците за друштвото за осигурување од несреќи, јавните власти и компаниите)[14].

Голем дел од работниците чија главна поплака за состојбата на здравјето се проблеми со дишењето или проблеми со белите дробови биле отсутни поради боледување во изминатите 12 месеци, според ad hoc модулот на LFS (анкета на работната сила) 2007 (71%). 45% биле на отсуство поради болест помалку од еден месец, а 26% отсуствувале најмалку еден месец поради болест. Оттука, проблемите со дишење или со белите дробови многу почесто резултирале со краткорочно боледување (<1 месец) во споредба со мускулно-скелетните здравствени проблеми (35%) и стрес, депресија или анксиозност (27%). Сепак, спротивното е откриено кај долгорочните отсуства (од најмалку 1 месец) [1].

Надзор над здравјето

Работниците кои мора да работат под одредени неповолни услови, на пример, ракување со канцерогени супстанци, кои работат со респираторна заштита, изложеност на одредени биолошки агенси, треба да се стават под здравствен надзор. Тие мора да бидат испитани во одредени временски интервали од професионални лекари според одредени постапки за рано утврдување на условите кои би можеле да претставуваат зголемен ризик од негативни здравствени ефекти. Повеќето од овие испитувања мора да се продолжи дури и ако работникот не е повеќе изложен. Овој концепт се заснова на Европската рамковна директива и се претвора во национално законодавство. Спецификациите исто така може да се најдат и во прописите на здружението за осигурување од несреќи.

Овој концепт се соочува со уште повеќе практични проблеми, затоа што договорите за работа стануваат сè пократки, додека работните места често се менуваат и често се прекинуваат поради невработеност. Малите компании ќе мора да затворат. Сето ова го отежнува одржувањето на точни податоци за изложеноста и надзорот. За повеќе информации види: Гранични вредности на професионална изложеност.

Стратегии за надомест, рехабилитација, враќање на работа

Системите за надомест на работниците обично се дел од шемите за социјална заштита на земјите членки на Европската унија. Тие се воведени за да се осигураат работниците од последиците од повреди при работа и да ги ослободат работодавачите од финансиската обврска. Деталите на секој систем се различни во однос на организацијата, финансирањето, покритието и членството. Овие системи, исто така, вклучуваат и надомест за признати професионални болести. Меѓутоа, таквите системи може да бидат прилично бавни за да се прилагодат на новите случувања. На пример, неколку психосоцијални заболувања поврзани со работата се вклучени во националните системи за известување или за надомест на професионалните болести, бидејќи причинско-последичните односи сè уште не се доволно анализирани.

Дијагностицирањето и компензацијата на професионалните болести е детално опишано во националните системи за БЗР, како на пример: БЗР систем на национално ниво – Словачка, како специфична земја членка од интерес.

Рехабилитацијата е уште една важна активност на системот за надомест на штета. Прва е медицинската рехабилитација, односно да се врати на пациентот во иста состојба како пред настанот (ова може да ја вклучува и протетиката). Професионалната рехабилитација, исто така, може да биде потребна за да се олесни враќањето на работа на настраданиот преку соодветна обука и вежби, или, можеби, да ја промени професијата. Конечно, можна е социјална рехабилитација, на пример помош во домаќинство или помош за враќање во општествениот живот.

Во Велика Британија, професионалната рехабилитација - понекогаш се нарекува управување со боледувањето и враќањето на работа (или управување со присутноста) - вклучува планови за работа кои може да се преговараат од страна на работодавачот и работникот во случај на долгорочно отсуство поради болест (често се дефинира како 4 седмици или повеќе). Тие можат да се договорат за едноставни корекции кои можат да им овозможат на работниците да се вратат на работа безбедно пред нивните симптоми целосно да исчезнат. Нормално, работникот може да се врати на работа и пред тој да биде 100% фит, и како неговата состојба ќе се подобрува, така ќе се зголемува и обемот на работа[15]. Види: Враќање на работа по боледување од стрес поврзан со работата.

Систем за реинтеграција, германски пример

Германија има посебен пропис (Sozialgesetzbuch- SGB - IX) за работниците кои се болни вкупно 6 седмици или повеќе на годишно ниво. Тоа предвидува дека работодавачите треба да понудат консултантски услуги за подобрување на состојбата и да го најдат начинот за враќање кон своето вообичаено ниво на работа, или доколку навистина постои потреба, за помалку напорна работа. Работникот може да ја одбие оваа понуда. Ако ја прифатат, тие се често придружувани од еден работнички претставник и/или претставник на инвалиди на трудот. Овие средби често се сметаат како обид да се ослободат од болниот. Работодавачите треба да објаснат дека тие сакаат да му дадат шанса на работникот да продолжи под поволни услови[16]. Иако мерките се дел од прописите за хендикепирани работници, овој конкретен дел, исто така, се однесува и на оние кои не се хендикепирани.

За повеќе информации види за конкретната земја членка, пример: Систем за БЗР на национално ниво – Белгија.

Приспособување на работата на луѓето со здравствени проблеми, пример од Обединетото Кралство

Британскиот закон за еднаквост/рамноправност ја поставува дефиницијата за хендикепирани лица. Оштетувањата како што се мигрена, дислексија, астма и болки во грбот може да се сметаат како хендикеп доколку негативните ефекти врз поединецот се значителни и долгорочни. За потребите на Законот за еднаквост, некои услови автоматски се сметаат за инвалидитет од првата дијагноза - тоа се рак, ХИВ и мултиплекс склероза (МС). Работодавачите се обврзани да извршат „разумни прилагодувања“ на работните места и да направат работни места за хендикепирани работници. Ова е со цел да се осигура лицата со инвалидитет да имаат еднакви можности да аплицираат и да останат во работа. Прилагодувањето на работното место, исто така, може да се направи на привремена основа [17].

Разумните прилагодувања може да вклучуваат[17]:

  • прилагодување на работното место за подобрување на пристапот или распоред;
  • префрлање на некои должности на хендикепираното лице на друго лице, на пример на стажант;
  • префрлање на хендикепираното лице за пополнување на слободното место;
  • промена на работното време, на пример, флексибилно работно време, споделување на работата, почнување подоцна или завршување порано;
  • слободно време, на пример за лекување, преглед, рехабилитација;
  • обука за хендикепираните работници и нивните колеги;
  • обезбедување нова или адаптирање на постојната опрема, на пр. столици, бироа, компјутери, возила;
  • модифицирање на упатствата и процедурите, на пример пишаните материјали да бидат со поголем фонт на текстот или во Брајово писмо;
  • подобрување на комуникацијата, на пример обезбедување читач или преведувач, да обезбедат визуелни и акустични аларми;
  • да се овозможи алтернативна работа (ова обично треба да биде последна опција).

Превенција и благосостојба на работа Постојат две важни дополнителни стратегии за постигнување на здрави работни услови:

  1. да се спречи лошото здравје поврзано со работа
  2. да се промовира благосостојба на работа

Превенција

Најновите мислења за мускулно-скелетните заболувања (MSD) наведуваат дека се потребни индивидуални превентивни мерки, факт кој е истакнат од повеќе причини, вклучувајќи ги и психосоцијалните фактори. Промоцијата на здравјето е корисна, но тоа воопшто не значи дека е доволно. Социјалните партнери (поддржани од страна на владите) мора да обезбедат рамка, така што дијагнозите од матичните лекари ќе може да се пренесат на лекарот за професионално здравје. Ова има две предности: лекарот за професионално здравје не треба повторно да ги врши истите прегледи (заштеда на трошоци) и тие ќе реагираат подобро, пропишувајќи индивидуални мерки за работното место кои, исто така, може да помогнат и во домот.

За борба против зголемувањето на психосоцијалните проблеми, фокусот мора да биде ставен на социо-економските трендови како што се:

  • Организација на работата
  • Договори за вработување
  • Мигрантска работна сила

Освен, за малите и средни претпријатија (SMEs) се потребни повеќе упатства (на пример интернет алатки) и помош од трудовите инспектори и осигурителите од незгоди.

Проценката на ризиците на работното место за психосоцијалните здравствени проблеми често се занемарува во компаниите. Се чини дека е потребен трипартитниот пристап. Ова прашање сè почесто се разгледува во националните стратегии за БЗР.

Следење на здравјето како проактивен концепт

Може да биде тешко за професионалните лекари да добијат информации за дијагнозата од матичните лекари. Меѓутоа, оваа информација може да биде важна за планирање на програмата на индивидуални мерки за превенција. Ова се однесува на Германија, каде што професионалните лекари не добиваат дијагнози кога работникот пријавува дека е болен. Ова се должи на строгите закони на податоци, како и фактот дека синдикатите не сакаат дијагнозите да бидат познати на работодавачот, бидејќи тоа може да доведе до раскинување на договорот. Ова доведува до јаз во перцепцијата помеѓу лошото здравје поради работата и скроените мерки за лекување[18]. Како што претходно споменавме, на лицата кои се изложени на ризик од развивање на мускулно-скелетни заболувања им се потребни навремени интервенции кои се индивидуално прилагодени за нивната работа. Сегашната практика на спроведување на општите мерки не го спречува ширењето на овие заболувања.

Горенаведениот систем за реинтеграција ќе стапи на сила дури по шест седмици боледување. Кога кај вработените ќе се јави болест, тогаш е обично премногу доцна за превентивни мерки. Покрај желбата да ги заштитат договорите за работа на своите членови, исто така, треба да биде во интерес на синдикатите и претставниците на работниците да интервенираат што е можно порано, бидејќи здравјето на работникот може да се влоши, додека на крајот не завршат како неспособни за работа. Итно се потребни подобрувања во комуникацијата. Синдикатите, претставниците на работниците и работодавачите можат да воспостават колективни договори кои ќе им овозможат на работниците да изберат дали нивните дијагнози треба да бидат пренесени на нивниот професионални лекар.

Промоција на здравјето на работното место

Денес работното место се смета како главна средина за промоција на здравјето. Ова доведе до еден широк концепт за промоција на здравјето на работното место. Развиена е широка мрежа од организациите како што е Европската мрежа за промоција на здравјето на работното место[19]. Поставени се квалификациони критериуми, како и многу достапни примери на добра практика.

Исто како и статистичките анализи, индексот за работна способност (WAI) може да се користи при евалуација на ефикасност на мерките[20]. Тоа е инструмент кој се користи за клиничко истражување на професионалното здравје и истражување (испитувања и анкети) за проценување на способноста за работа на лицето. Индексот се одредува врз основа на барањата од работата, здравствениот статус на работникот и приватните ресурси.

Прогноза

Иако компаниите во Европа имаат направено многу за да се намали бројот на несреќи при работа, лошото здравје поради работа е сè уште во пораст. Сè уште се потребни големи напори да се создадат здрави работни места. Истражувањето benOSH сугерира дека компаниите (мали и големи) може да се заштедат големи суми на пари[21] со донесување на цврсти стратегии за превенција. Има повеќе истражувања кои го посочуваат тоа. Постојат важни бариери кои го спречуваат развојот на тие стратегии, кои мора да се решат преку трипартитниот пристап на европско, национално и компаниско ниво.

Литература

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 1.21 Eurostat, Health and safety at work in Europe (1999-2007) – A statistical portrait, Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, 2010. Available at: [1]
  2. 2.0 2.1 Eurostat, Statistical analysis of socio-economic costs of accidents at work in the European Union, 2004.
  3. WHO - World Health Organization, WHO definition of Health, Preamble to the Constitution of the World Health Organization as adopted by the International Health Conference, New York, 19–22 June 1946; signed on 22 July 1946 by the representatives of 61 States (Official Records of the World Health Organization, no. 2, p. 100) and entered into force on 7 April 1948.
  4. Alli, B.O. Fundamental principles of occupational health and safety, International Labour Office, Geneva, 2008. Available at: [2]
  5. 5.0 5.1 5.2 Hougaard, K., Contribution to a EU-OSHA report, not yet published.
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 EU-OSHA - European Agency for Safety and Health at Work, Issue 401: Monitoring the State of Occupational Safety and Health in the European Union, Pilot Study, 2000.
  7. Eurogip, Survey on under-reporting of occupational diseases in Europe, 2002, priced publication.
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 Eurostat, Work and health in the European Union - A statistical portrait based on statistical data collected over the period 1994-2002, 2004.
  9. EU-OSHA - European Agency for Safety and Health at Work, European workers face new and increasing health risks from hazardous substances, Press release 01.05.2009. Retrieved 29 May 2009, from: [3]
  10. Hartmann, B., Spallek, M., ‘Arbeitsbezogene Muskel-Skelett-Erkrankungen – Eine Gegenstandsbestimmung‘,Arbeitsmedizin Sozialmedizin Umwelt, Organ der wissenschaftlichen Gesellschaften für Arbeitsmedizin in Deutschland, Österreich und der Schweiz sowie des Verbandes Deutscher Betriebs- und Werksärzte und der Akademien für Arbeits- und Sozialmedizin, Alfons W. Gentner Verlag GmbH & Co. KG, Stuttgart, 44, 8, 2009, p. 429.
  11. Takkala, J., Schneider, E., Safety and health at work: Trends and main factors of occupational accidents and work-related illnesses, 2009.
  12. EU-OSHA - European Agency for Safety and Health at Work, Work-related musculoskeletal disorders: Back to work, Bilbao, 2007. Available at: [4]
  13. EU-OSHA - European Agency for Safety and Health at Work, ESENER - European Survey of Enterprises on New and Emerging Risks – Managing safety and health at work, European Risk Observatory Report, Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2010. Available at: [5]
  14. Rühl, R., Wriedt, H., ’Some Economic Benefits of REACH’, Annals of occupational hygiene, vol. 50, 6, 2006, pp. 541-544.
  15. HSE – Health and Safety Executive (UK), Occupational rehabilitation in the food manufacturing industry (undated). Retrieved 14 February 2013, from: [6]
  16. Bundesrepublik Deutschland, Sozialgesetzbuch (SGB)NeuntesBuch (IX) - Rehabilitation und Teilhabebehinderter Menschen, Stand: Zuletztgeändertdurch Art. 13 Abs. 26 G v. 12.4.2012 I 579. Available at: [7]
  17. 17.0 17.1 HSE – Health and Safety Executive (UK), Health and safety for disabled people (undated). Retrieved 14 February 2013, from: [8]
  18. BAuA - BundesanstaltfürArbeitsschutz und Arbeitsmedizin (Eds.), ArbeitsmedizinischeVorsorge in sechsLändern der Europäischen Union, Dortmund/Berlin/Dresden 2007, S. 162.
  19. ENWHP - The European Network for Workplace Health Promotion, Working together towards better health at work (undated). Retrieved 16 February 2013, from: [9]
  20. FIOH – Finnish Institute of Occupational Health, Workability index (2011). Retrieved 24 February 2013, from: [10]
  21. Van den Broek, K., De Greef, M., Van Der Heyden, S., Kuhl, K., Schmitz-Felten, E., Socio-economic costs of accidents at work and work-related ill health – Full study report, published by the European Commission, Directorate-General for Employment, Social Affairs and Inclusion, Luxembourg 2011. Retrieved 15 February 2013, from: [11]

Линкови за натамошно читање

Warshaw, L.J., Messite, J., ‘Health protection and promotion in the workplace: An overview‘, ILO (Ed.), Encyclopaedia of Occupational Health and Safety, ILO, Geneve, 2003. Available at: [12]

Warshaw, L.J., ‘Health risk appraisal‘, ILO (Ed.), Encyclopaedia of Occupational Health and Safety, ILO, Geneve, 2003. Available at: [13]

EU-OSHA - European Agency for Safety and Health at Work (undated), Workplace Health Promotion. Retrieved 14 February 2013, from: [14]

EU-OSHA - European Agency for Safety and Health at Work (undated), Monitoring of Occupational Safety and Health in the European Union. Retrieved 14 February 2013, from: [15]

Contributors

Milan Petkovski