Ofis Çalışmalarında Ergonomi

From OSHWiki
Jump to: navigation, search

Dr Richard Graveling, Institute of Occupational Medicine, Edinburgh, UK

(This article is based upon one initially prepared as an EU-OSHA e-facts (13 - Office Ergonomics) with additional material by Richard Graveling)

Çeviri: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (AÇSHB), Ankara/Türkiye

Giriş

Ofis işleri, yüksek düzeyde bilgi ve beceri gerektiren işlerden (Örneğin gazeteciler ve finans yöneticileri gibi), çağrı merkezi ve veri işleme gibi çalışanın iş üzerinde az kontrolü olan işlere kadar çeşitlilik gösterir. Yaygın olarak düşük riskli ortamlar olarak görülmekle birlikte, AB ülkelerinde ofis ortamlarında çalışanların oran olarak büyük (ve artan) bölümü, önemli sayıda çalışanın sağlıkları için potansiyel risklere maruz kalması anlamına gelmektedir.

Modern ofis yaşamında, sağlığa yönelik riskler açısından odak noktasının çoğu, bir şekilde bilgisayar kullanımıyla ilgilidir. Bununla birlikte, bilgisayarların tek potansiyel risk kaynağı olmadığın farkına varılması önemlidir. Bazı sağlık sorunları, birçok ofis işinin temel olarak oturularak yapılmasından kaynaklanır (bilgisayar kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın); kağıtlar ve dokümanlar ağır olabilir (özellikle toplu halde) ve elle taşıma risklerine (özellikle sürekli oturma ve genel hareket eksikliği ile birleştiğinde) sorunlara yol açabilir.

Birçok ofis işi bilgisayar kullanımına giderek daha bağımlı hale gelmiş veya bugünkü durumlarına gelmeleri bilgisayarlar sayesinde olmuştur. Bilgisayarlar, metin üretimini veya düzenlemesini (raporlar, mektuplar, vb.) içeren herhangi bir iş için daktiloların yerini tamamen almış ve e-posta, anlık mesajlaşma gibi gelişmeler yoluyla da iletişim sistemlerini dönüştürmüştür.

Metin ve diğer materyallerin üretimini dönüştürdüğü gibi, işleri de dönüştürmüştür. Bu nedenle, az sayıda kuruluş hala, personelin klavye çalışması konusunda özel olarak eğitilmiş personel olarak görevlerini yerine getirdiği özel yazım havuzuna sahiptir. Bunun yerine, öncelikli olarak diğer uzmanlık türleri için istihdam edilen personelin genellikle bu tür görevleri kendi başlarına yerine getirmesi gerekmektedir.

Teknolojinin gelişmesi, dizüstü bilgisayarlar ve son yıllarda akıllı telefonlar ve tabletler gibi taşınabilir sistemlerin ortaya çıkışı, sadece bu tür cihazların kullanıldığı yöntemde değil, 'bilgisayar işinin' ofis dışında ve kafe, otel, tren, ev ve diğer birçok yere taşınması gibi aynı zamanda nerede kullanıldıklarında da değişiklikler meydana getirmiştir. Artan endişeler, bu tür değişimlerin iş-yaşam dengesine olumsuz etkiler oluşturarak iş ve iş dışı yaşam arasındaki ayrımın bulanıklaşmasına yol açtığı ile ifade edilmektedir. Geleneksel bilgisayarlarla bile teknolojik gelişmeler, bir çalışanın fiziksel bir ofise ihtiyacı olmadan ve tele çalışmanın gelişmesiyle uzak konumlardan çalışmalarına olanak sağlamaktadır (Evleri dahil). Uzaktan çalışma sadece iletişim ve bu tür işlerin nasıl düzenlenmesi açısından değil, işverenin, merkezi çalışmadan uzak çalışana güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sağlaması açısından da zorluklar içerir.

Ek bir zorluk olarak, ofiste bilgisayar teknolojilerinin kullanımının artması, evde kullanımlarının artmasıyla paralel ilerlemiştir. Bu, ev bilgisayarlarından başlayarak iş çevrelerinde kullanılan akıllı cihazlara doğru gelişim göstermiştir.

Bunun iki önemli sonucu olmuştur. İlk olarak, bireylerin bu teknolojilerin kullanımıyla ilişkili fiziksel risklerin bazılarına “maruz kalma” derecesini artırmış ve ikincisi bu gelişme bazı yetkililerin, evden kaynaklı sorunların (özellikle kas iskelet sorunlarının) işe bağlanması nedeniyle, işverenleri olumsuz sonuçlardan kurtarmaya çalışmasına neden olmuştur.

Ofis çalışanlarının karşılaştığı risk ve tehlikeler

Yukarıda belirtildiği gibi, ofis çalışması ofis çalışanlarının maruz kaldığı birçok risk bulunmasına rağmen genellikle düşük riskli kabul edilir. Bu riskler:

  • Postür Sorunları: Bir ofis çalışanının nasıl çalıştığından bağımsız olarak, hareketin kas iskelet sağlığının korunmasında rolünün önemi ve uzun süreler boyunca sabit duruşun sağlık için uygun olmadığı giderek artan şekilde kabul görmektedir. Postür oturmayı içerdiğinde, hareketsizliğin etkisi, hareketsiz duruşun temel olarak sırt ve vücudun diğer kısımları için olumsuz olması nedeniyle daha da şiddetlenir (sürekli hareketsiz duruştan kaynaklı derin ven trombozu (DVT) ile ilgili klinik raporlar vardır). Açıktır ki bir çalışan nasıl oturduğu ve çalıştığı, (çalıştıkları bilgisayar sistemleri ile etkileşimini içeren postür) işinin hareketsiz doğasının etkisini arttırabilir.

Görüntü ekranları, klavyeler ve diğer giriş cihazları gibi ofis ekipmanlarının düzenine yeterince dikkat edilmemesinden kaynaklanan uzun süreli kötü duruşlar, özellikle garip uzuv ve boyun pozisyonları, kas iskelet sistemi semptomlarının gelişimini hızlandıracak veya şiddetlendirecektir.

  • Ofis Çalışmasının Süresi, Yoğunluğu ve Tasarımı : Endüstriyel çalışma alanlarında, sürekli tekrarlanan faaliyetlerden kaynaklanan kas iskelet rahatsızlıkları riski uzun zamandır bilinmektedir.  Artık, ofis ortamlarında sık ve tekrarlayan el / bilek hareketleri içeren bilgisayar klavyesi ve/veya klavyesiz giriş araçları ile uzun süreli kesintisiz çalışmanın bu tür risklere  katkıda bulunabileceği bilinmektedir. Bu fiziksel faktörlerin etkisi, yüksek konsantrasyon seviyeleri ve bazı bilgisayar tabanlı çalışma biçimlerinden kaynaklanan bilgi yükü veya diğer durumlarda tekrarlayan monoton yapıları nedeniyle artabilir.
  • Psikososyal Faktörler: İşyerinde, sağlık için psikososyal riskler;

aşırı iş yükü, çatışan talepler, işin yapılma şekli üzerinde etkisizlik, iş güvensizliği ve yönetimden veya iş arkadaşlarından destek görmemek şeklinde sıralanabilir. Bunların birçoğu ile ofis çalışması sırasında bilgisayarla ya da bilgisayarsız çalışmalarda karşılaşılabilir (Bazı durumlarda, bilgi işlem teknolojilerinin işlerin nasıl yapılandırıldığı üzerindeki etkisi (çağrı merkezlerinde olduğu gibi) önemli bir rol oynayabilir. Bu faktörlerin potensiyel etkisi iki yönlüdür.

İlk olarak işçilerin zihinsel ve fiziksel sağlığı üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olabilirler. İkincisi, kas iskelet sistemi sorunlarına katkıda bulunabileceklerini (ve şiddetlendirebileceklerini) gösteren kanıtlar bulunmaktadır.

  • Çevre : İyi bir fiziksel çalışma ortamı, sadece sağlık ve esenlik için değil, aynı zamanda yetersiz bir ortamının konsantrasyon ve iletişim üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğinden ve iş performansını olumsuz etkileyebileceğinden dolayı önemlidir. Uygun olmayan sıcaklık, hava akımları, yetersiz aydınlatma, aşırı veya rahatsız edici gürültü olumsuz etkiye sahip olabilir.

Yukarıda da belirtildiği şekilde, ofis işleri ile ilişkili sağlık riskleri sadece bilgisayarların veya bilgi işlem teknolojilerinin kullanımı ile ilgili olmasa da ofislerde çalışanların çok büyük bir bölümü bu tür cihazlarla çalışmaya devam etmektedir. Bir dizi ergonomi önlemini içeren AB direktifinin ekranlı çalışmalar ile ilgili hükümleri özellikle ilgilidir. (Yasal çerçevenin ayrıntıları için aşağıya bakın). Direktif, ekranlı araçların ( (2016) çeşitli bilgi işlem teknolojilerini  tanımlamak için kullanılmaktaydı, ancak zamanı geçmiş) kullanımı ile ilgili üç risk kategorisi tanımlamaktadır. Direktif, görme, fiziksel problemler ( kas-iskelet rahatsızlıkları) ve zihinsel stres ile ilgili olası riskleri tanımlamaktadır.

Bilimsel literatürde bilgisayarlarla çalışmanın gözlere veya görme yeteneğine zarar vermediğine dair yaygın bir fikir birliği vardır. Uzun süreli ayrıntılı görsel çalışmalar görsel rahatsızlığa ve gözlerin kurumasıyla ilgili geçici belirtilere yol açsa da, bu tür işlerin görme yeteneğine gerçekten zarar verdiğini destekleyen güvenilir kanıt yoktur. 1500 bilgisayar kullanıcısıyla yapılan Birleşik Krallık merkezli bir çalışmada, Melrose ve arkadaşları (2006)(1) rapor edilen oküler semptomları düzeyinin, popülasyon temelli çalışmalarda raporlanan düzeylerden farklı olmadığını bulmuşlardır. Bu, ofiste ekranlı çalışmalar ile görme problemlerinin görülme sıklığının artmasına neden olduğu düşüncesi arasında belirgin bir bağlantı olmadığını göstermektedir. Bilgisayar ekranına uzun süreli bakma, bilgisayarın kötü konumlandırılmış olması, titreyen ekranlar, yetersiz aydınlatma, parlama ve yansıma, kağıt ve ekrandaki belgelerin okunaklı olmaması baş ağrısı ve yorgunluk, kırmızı veya ağrılı göz gibi geçici belirtilere yol açabilir.

Yukarıda belirtildiği gibi, psikososyal risklerin, zihinsel stres veya diğer sağlık problemlerine yol açtığı iyi bilinmektedir. Bununla birlikte, bunlardan bazıları ekranlı araçların kullanımını içeren işte mevcut olabilse de genellikle ekranlı araç kullanımıyla ilişkili herhangi bir iç riskten ziyade işin doğasıyla ilişkili olarak kabul edilirler. Bununla birlikte, işverenler çalışanların iş dışı zamanlarda, akıllı telefonlar ve tabletler gibi gelişen teknolojiler ile e postalarını kontrol etmeleri beklentisi taşımaktadırlar. İş-yaşam dengesinin bu şekilde bulanıklaşması psikososyal risklere yol açabilir.

Ekranlı araçlarla çalışma kaynaklı ortaya çıkan başlıca sağlık sonuçları; kas iskelet bozuklukları, kasları, tendonları, bağ dokuları, sinirleri ve diğer yumuşak doku ve boyun eklemleri, üst ekstremite (omuzlar, kollar, eller, bilekler ve parmaklar), sırt ve alt ekstremite (dizler, kalça, ayaklar) etkileyen rahatsızlıklardır. Belirtiler, ağrı, şişme, karıncalanma ve uyuşma olup herhangi bir eylem yapılmazsa hareket zorluğu ve uzun sürede sakatlığa yol açabilir. Terim, özel tıbbi teşhisleri olan koşulları kapsamaktadır (donmuş omuz, karpal tünel sendromu) ve özel belirtileri olmayan ağrılardır. Boyun, üst ekstremite ve sırt ağrısı, ofis çalışanları için ofis işinin tekrarlayıcı, statik ve yoğun doğası nedeniyle ofis çalışanları için özellikle endişe vericidir.

Bilgisayar kullanımı içeren ofis çalışmalarının kas iskelet rahatsızlıklarının semptomlarını ortaya çıkarabileceği veya şiddetlendirebileceğinde şüphe olmasa da, böyle bir çalışmanın önceden mevcut bozuklukların semptomlarını uyandırmak yerine semptomlarına ne ölçüde neden olduğu hakkında bazı sorular vardır (Karpal tünel sendromu için böyle görülmektedir).

Farklı ülkeler ve otoriteler kas iskelet rahatsızlıklarını tanımlamak için farklı bir dizi terimler kullanırlar. Bunlar kümülatif travma bozuklukları, üst ekstremite bozuklukları ve aşırı kullanma sonucu kas veya bir organda meydana gelen rahatsızlıklardır (RSI). Bazı kaynaklar, ikinci terimi, özel olmayan semptomlara uyguladıkları bir teşhis (herhangi bir klinik tanımlama olmasa da) olarak kullanır.

Mevzuat

80’li yılların sonunda Avrupa Topluluğu Konseyi,  işyerlerinde güvenlik, hijyen ve sağlık  ile ilgili bir program başlatmıştır. Ortaya çıkan konsey direktiflerinden ikisi özellikle ofis ortamıyla ilgilidir: Elle taşıma Direktifi(2) ve Ekranlı araçlar direktifidir(3). Kuşkusuz ofis ortamlarında elle taşıma faaliyetleri de olmasına rağmen, en önemlisi (etkilenen çalışan sayısı açısından) ekranlı araçlar direktifidir. Bu, ekranlı araçlarla çalışmak için minimum güvenlik ve sağlık gerekliliklerini tanımlar. Bu asgari gereklilikler, özellikle çalışma ortamlarında, ekranlı araçları kullanan çalışanlar için daha iyi bir sağlık ve güvenlik koruma düzeyi sağlamak amacıyla, iyileştirmeleri teşvik etmek üzere tasarlanmıştır.

Bu direktifin temel tanımları şunlarıdr:

  • Ekranlı Araçlar: Kullanılan görüntüleme süresinden bağımsız olarak, alfa-nümerik veya grafik görüntüleme ekranı.
  • İş İstasyonu: Bir klavye veya giriş ortamı ve/veya operatör/ makine ara yüzüne karar veren bir yazılım, ops, yonel aksesuarlar, disket sürücüsü, çevre birimi, telefon, modem, yazıcı, belge tutucu, çalışma koltuğu, çalışma masası veya çalışma yüzeyi ve çalışma ortamı.
  • Çalışan: Normal çalışmasının belirgin bir parçası olarak genellikle ekranlı araçlar kullanan kişi.

Bu tanımların nasıl yorumlandığı, bu direktifi uygulayan ulusal mevzuata göre değişiklik gösterebilir.

Aynı direktif, işverenlerin iş istasyonlarının analizi, işçilere bilgi ve eğitim verilmesi, günlük işlerin planlanması, işçilerin görüş alışverişi ve katılımı ile işçilerin gözlerinin korunması ile iligili yükümlülüklerini ortaya koymaktadır. Direktifte belirtilen diğer yükümlülükler, iş istasyonunda bulunan ekipmanların bileşenleri, özelikle ekranlar, klavyeler, çalışma masaları veya çalışma yüzeyleri ve çalışma sandalyeleri için geçerlidir. Direktif ayrıca alan, aydınlatma, yansımalar ve parlamalar, gürültü, ısı, radyasyon ve nem gibi çevresel gereklilikleri tanımlar.

Mevcut direktifin dezavantajlarından biri, teknoloji ve çalışma uygulamalarındaki gelişmeleri takip edememesidir. Sonuç olarak, bilgisayar farelerine (örneğin) veya otur-kalk sandalyelerine ya da ayakta çalışma istasyonları gibi alternatif oturma teknolojilerine referans bulunmamaktadır. Ayrıca bir iş istasyonunda uzun süreli kullanılmayan taşınabilir sistemleri de (Üye devletlerdeki dizüstü bilgisayarlar) içermez. Farklı üye devletlerde yorumları farklı görülmektedir, bazıları dizüstü bilgisayarları tamamen hariç tutarken, diğerleri ise bir yerde yaygın olarak kullanıldıklarını belirtirler.

Bununla birlikte, direktif, iş istasyonlarının ergonomik yönlerini dikkate almanın önemini kabul etmekte, böylece ofis ortamında ergonomi ilkelerinin dikkate alınmasına yardımcı olmaktadır. Ergonomi prensiplerini insanların çalıştıkları yerin tasarımına ve orada yaptıkları işe uygulamak, işyerinin doğası ve kullanılan teknoloji ne olursa olsun  geçerli bir yöntemdir.

Direktif ayrıca, yazılımın görevler için uygunluğu, kullanım kolaylığı, çalışanlara performansları hakkında geri bildirim, ekran bilgi formatı ve hızının yeterliliği ve veri işlemeyi hesaba katmak için yazılım ergonomisi uygulanması ile ilgili kullanıcı/bilgisayar ara yüzü için gereksinimlerinin ana hatlarını belirtir.

Ulusal düzeyde, üye devletlerin mevzuatı bu direktife uymak için gerekli hükümleri yürürlüğe koymuştur. Tüm AB Üye Devletlerinde mevzuat mevcuttur. Bu tür mevzuatların örnekleri:

İspanya: Görüntü ekranı ekipmanıyla çalışmak için asgari güvenlik ve sağlıkla ilgili gereklilikler hakkındaki 14 Nisan 1997 tarihli Kraliyet Kararnamesi 488/1997

Portekiz: 29 Mayıs tarihli 90/270 / EEC sayılı Konsey Direktifini yürürlüğe sokan 349/1993 sayılı ve 1 Ekim 1993 tarihli ve 349/93 sayılı bir ekranla donatılmış ekipmanlarla çalışma ile ilgili minimum güvenlik ve sağlık gereklilikleri, Diário da República, I Serisi-A, No. 231] 989/93 (6 Ekim) sayılı Direktif ve Yönetmeliği aktarmıştır [Yönetmelik no. 989/93 / 6 Ekim 1993, ekranlı donanıma sahip ekipmanlarla çalışmak için asgari sağlık ve güvenlik gereksinimlerini belirler, Diário da República, I Serisi-B, No. 234], Ekranlı araçlarla çalışmalarda minimum gereklilikleri tanımlar.

İngiltere: Ekranlı Araçlar Düzenlemeleri, 1992 (DSER) (2002’de tadil edilmiştir.)

Proaktif bir organizasyon stratejisi geliştirmek

Herhangi bir kuruluşun, ilgili konuların anlaşılması ve harekete geçme taahhüdü ile başlayarak işgücünün sağlığını yönetmek için proaktif bir stratejiye sahip olması önemlidir (örn. İşyeri riskleri tanınmalı ve yönetim bunları en aza indirmeye karar vermelidir). Bu yöntem, sağlık sorunları için açık raporlama sistemlerine sahip olmayı, risk değerlendirmelerini gerçekleştirmeyi, tanımlanan sorunları yönetmeyi ve daha sonra çözümleri uygulamayı ve izlemeyi içermelidir. Çalışan katılımı sağlanmalı ve değerlendirilmelidir. Direktifin (ve sonuçta elde edilen ulusal mevzuatın) gereksinimlerinin temel bir özelliği bilgi ve eğitimdir. İşgücünün eğitilmesi ve bilgilendirilmesi, örneğin çalışanların riskin nedenlerini anlamalarına yardımcı olmak; istenen / istenmeyen iş istasyonu özelliklerini belirlemek ve düzeltmedeki rollerini anlamak, sürekli uyumu sağlamada çok önemlidir. Organizasyon stratejisi, yönetim için önemli konuları ve değerlendirmelerin pratikte yürütülmesini tanımlamalıdır. Örnek olarak; risk değerlendirmelerini kimlerin üstleneceği, nasıl eğitim verileceğini, değerlendirmenin nasıl yürütüleceği ve kaydedileceği, değişikliklerin nasıl uygulanacağı ve izleneceği ve yeniden değerlendirmenin ne zaman yapılacağı da dahil olmak üzere sürecin zaman çizelgeleri belirlemelidir. Bu strateji, ofisler ve benzer işlerin yürütüldüğü diğer yerler dahil olmak üzere tüm çalışma ortamları için geçerlidir.

Risk Değerlendirmeleri Yapmak

'Uygun ve yeterli' bir değerlendirme yapmanın amacı, kullanıcıların sağlık ve güvenliğinin risk altında olduğu iş faaliyetlerini ve iş istasyonu kurulumunu tanımlamaktır. İşverenler, kontrol önlemlerini alarak, alınan önlemleri kaydederek ve kontrol önlemlerinin uygulamada nasıl çalıştığını izleyerek, tanımlanan riskleri ortadan kaldırmalı veya mümkün olduğunca makul düzeylere indirmelidir.

Risk değerlendirmesi yapılırken sistematik olmak ve çalışma konumunun tüm yönlerini dikkate almak önemlidir. Mobilya ve ekipman, yazılım, çevre ve sağlık sorunlarını çalışanlarla birlikte araştırmanın yanı sıra, risk değerlendirmesi görevlerin nasıl organize edildiğini de araştırmalıdır. Kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapmak için bir kişinin işte ne yapması gerektiğini anlamak ve kullanıcılara gerçekleştirdikleri görevlerin niteliği ve süresi hakkında soru sormak önemlidir (örneğin performans hedeflerine ulaşma gereklilikleri veya aynı pozisyonda saatlerce oturma). Risk değerlendirme süreci boyunca çalışanların görüşleri dikkate alınmalıdır (örneğin risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi ve kontrolünde). İSG profesyonelleri, temel gereksinimleri bilen, tehlikeleri tanımlayıp riskleri değerlendirebilen, toplanan verilerden geçerli ve güvenilir sonuçlar çıkarıp riski azaltma adımlarını belirleyebilen, kayıtları açık tutan ve kendi sınırlamalarını bilen (örneğin ne zaman yardım isteyeceklerini bilen) diğer eğitimli personeller gibi değerlendirmeleri yönetebilmelidir. Değerlendiricilerin bilgileri anladığını ve uygun bir yeterlilik seviyesine ulaşıp ulaşmadıklarını kontrol etmek önemlidir.

Bir kontrol listesi kullanmak, tehlikeleri tanımlamanmasına ve risklerin değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca risk değerlendirmesinin bir kaydının tutulmasını da sağlar. Risk değerlendirmelerini yapmak üzere birçok kontrol listesi bulunmaktadır ve bunlar üye devlet mevzuatlarına dahil edilmiştir. Ek A, kontrol listelerine bir örnek vermekte ve değerlendirme sırasında araştırılması gereken konuları ana hatlarıyla vermektedir.

Yeniden değerlendirme, gereksinim ve kaynaklara göre işveren tarafından belirlenen aralıklarla yapılmalıdır. En önemlisi, risk değerlendirmesi işgücü, ekipman, iş görevleri veya koşullarında (yazılım dahil) değişikliklerin meydana gelmesi durumunda yapılmalıdır.

Ergonomi İyi Uygulamaları- Tehlike ve Risklerin Azaltması

Düzgün kurulmuş bir iş istasyonu, işçilerin nötr bir vücut duruşu sürdürmelerine yardımcı olur. Bu duruş, eklemlerin doğal olarak hizalandığı ve gevşediği, kaslar, tendonlar ve iskelet sistemi üzerindeki stresi azaltan ve kas iskelet rahatsızlıklarının gelişme riskini en aza indiren rahat bir çalışma duruşudur. Uygun bir iş istasyonu, ayrıca çevresel koşulları kontrol ederek yorgunluk, göz yorgunluğu, baş ağrısı ve stresi önlemeye yardımcı olur.

Aşağıdaki kılavuz, geleneksel bir ofis koltuğu kullanılarak oturmuş bir duruş varsayımına dayanmaktadır. Farklı oturma stilleri ve ayakta çalışma da dahil olmak üzere artan sayıda alternatifler mevcuttur.

Diz çökmüş sandalye ve eyer sandalyeleri gibi alternatif oturma tarzlarının daha geleneksel stillere göre bazı avantajları vardır. Bununla birlikte dezavantajlarının olmadığı da söylenemez ve evrensel kullanımı tavsiye edilemez.

Geleneksel bir masadan daha pahalı olmasına rağmen, işçinin oturma ve ayakta durma pozisyonları arasında geçiş yapmasına izin veren yüksekliği ayarlanabilir masalar, özellikle uzun süreli oturma sürelerini sürdüremeyen önceden mevcut sırt problemleri olan çalışanlar için değerli olabilir. Bazı üreticiler artık geleneksel masaların oturma standına uyarlanmasına olanak tanıyan eklentiler geliştirmektedir.

İnsan vücudunun hareket için tasarlandığı ve hareketsiz işlerle ilişkili sağlık sorunlarının çoğunun, mutlaka 'doğru' oturmaktan değil, bu tür işlerle ilişkili hareketin yokluğundan kaynaklandığı gerçeği hakkında artan bir farkındalık oluşmaktadır. Bazı otoriteler, çalışma duruşunun oturma ve ayakta durma arasında periyodik olarak değiştiği daha dinamik bir çalışma planı önermektedir(4). Diğer bir basit önlem de üç masa ötenizdeki arkadaşlarınıza e-posta göndermek yerine gidip konuşmak olabilir!

Geleneksel bir çalışma sandalyesi kullanarak, nötr bir vücut duruşu aşağıdaki özelliklere sahiptir:

  • Baş düz bir şekilde durur ve genellikle gövdeye paralel olarak hafifçe öne eğilir (Bu, çalışanın ekrana ana görsel ilgi alanı olarak baktığını varsayar. Yazma becerisi zayıf olanların yazarken klavyeye bakması sorun yaratabilir).
  • Omuzlar gevşer ve kollar vücudun yan tarafına normal olarak salınır.
  • Dik olarak otururken veya hafifçe geriye yaslanırken, uygun sırt desteği ile desteklenir (tercih edilen)
  • Dirsekler vücuda yakındır, yaklaşık 90 derece veya biraz daha fazla bükülür (daha az değil).
  • Eller, bilekler ve ön kollar düz ve zemine kabaca paraleldir (anatomik olarak nötr pozisyonda, bazı kişilerde hafif bir bilek uzatması gerektirebilir-geriye doğru bükme).
  • Uyluklar ve kalçalar iyi destekli bir koltukla desteklenir ve zemine genellikle paraleldir veya hafifçe aşağı eğimlidir (kalçalar dizlerden daha yüksek).
  • Dizler kalçalardan yüksekte değildir ve biraz daha alçaktır, ayaklar dizlerden biraz öndedir.
  • Ayaklar zemin veya bir ayak dayama yeri tarafından tamamen desteklenir. Yeterli çalışma koşullarına ulaşmak için çalışma alanı ve ekipmanı dikkatle seçilmeli ve konumlandırılmalıdır.

Aşağıda verilen kılavuz, yukarıda açıklanan duruş özelliklerinin elde edilmesine yardımcı olacaktır. Bununla birlikte, aşağıda verilenlere her zaman uyulması gereken kurallar olarak bakmak yerine uygun bir duruş geliştirilmesine gereksinim vardır.

Artık geleneksel bir fare yerine kullanılabilecek birçok alternatif giriş araçlarının bulunduğunu unutmayınız. Bunlar, özellikle çalışanların fare kullanımı ile belirtiler yaşadığı durumlarda yardımcı olabilir. Bununla birlikte, alternatif cihazın daha fazla sorun yaratmayacak şekilde seçilmesine dikkat edilmelidir. Başka bir seçenek olarak ses kumandalı bir yazılım da çözüm sağlayabilir.

İş İstasyonu Elemanı       Kılavuz
Bilgisayar Ekranı
  • Ekranın üst kısmı çalışanın göz hizasında veya hemen altında olmalıdır (bifokal kullanıcıların ekranı düşürmesi gerekebilir)
  • Kol uzunluğuna yerleştirilmeli ve gövdeye hizalanmalıdır.
  • Pencerelere doğru açılarda ve / veya ışık kaynaklarının altına yerleştirilmelidir.
  • Geri yatırılmalıdır (çalışanın görüş çizgisine hizalanacak şekilde)
Klavye
  • Kullanıcı ile hizalanmalıdır. (B tuşu göbek deliğinin önünde)
  • Dirsek seviyesine veya biraz altına yerleştirilmelidir.
Fare / diğer giriş araçları
  • Bu dirsek seviyesinde veya biraz altında olmalıdır
  • Klavyeye yakın olmalıdır (bazı kişiler fare için daha iyi bir pozisyon ve iyi bir duruş sağlamak için numerik tuşları olmayan klavye kullanır.)
  • Kullanılmadığı sırada el cihaz üzerinden çekilmelidir.
Sandalye
  • Oturma ve sırtlık yüksekliği ve açısı ayarlanabilir olmalı ve iyi bir stabiliteye sahip olmalıdır.
  • Yumuşak bir hareket sağlamalıdır.
  • Oturma bölümü yeterince desteklenmiş olmalıdır.
  • Kolçaklar sandalyenin ön kenarından uzağa yerleştirilmeli veya sandalyenin masaya çekilebilmesi için yüksekliği ayarlanabilir olmalıdır. (Bazı ergonomi uzmanları, çalışanın uygun bir duruş geliştirmesini ve masadaki hareketi önlemesini engellemeyen çalışma alanına girebilen kolçaksız sandalyeleri savunurlar).
Çalışma Alanı
  • Klavye ve fare için yeterli alan sağlamalıdır.
  • Sık kullanılan malzemeler (telefon, belgeler, zımbalar, hesap makinesi) normal çalışma alanında kolayca erişilebilecek bir yere yerleştirilmelidir.
Çalışma Yüzeyi
  • Kollar, bilekler veya dirsekler 'keskin' kenarlardan uzak tutulmalıdır (dik açılı masa yüzeyleri dahil)
  • Masa altında yeterli bacak açıklığı sağlanmalıdır
  • Yüzey yansıtmaz olmalıdır.
Belge Tutucu
  • Ekranın yanına ve aynı açıda konumlandırılmalıdır.
Telefon
  • Uygun kol mesafesinde bulunmalıdır.
  • Sık kullanılıyorsa ahizesiz, kulaklıklı mikrofon seti kullanılmalıdır.
Çevresel Koşullar
  • Parlama ve göz yorgunluğunu önlemek için yeterli aydınlatma sağlanmalıdır.
  • Gürültü seviyeleri, dikkat dağılması ve rahatsızlıkları önlemek üzere düşük tutulmalıdır.
  • Sıcaklık, nem ve hava akımı uygun bir düzeyde olmalıdır.

  İşyeri çevre koşulları ile ilgili aşağıdaki rehber yardımcı olabilir :

Değişken Kılavuz
Sıcaklık 19 - 23ºC
Bağıl Nem % 40 - 60
Havalandırma Kişi başı 8-10 litre/s
Hava Akım Hızı < 0,25 m/s
Gürültü Seviyesi < 55dB(A) eğer görev konsantrasyon gerektiriyorsa

< 60dB(A) diğer görevler

Aydınlatma Genel: 300 – 500 lux çalışma alanı

Yerel: Operatör tarafından kontrol edilebilir, ancak herhangi bir ekstra aydınlatma yakındaki iş istasyonlarını olumsuz etkilememelidir.

Parlama Aşırı kontrasttan kaçınılmalıdır.

Yukarıda belirtildiği gibi, günümüzde, artan sayıda çalışan tarafından tüm gün kullandığından, dizüstü bilgisayarların kullanımına özel referans gerekmektedir. Dizüstü bilgisayar tasarımı, bilgisayarların ayrı bir klavyeye ve ekrana sahip olmasını gerektiren temel ergonomik gereksinimlere uymamaktadır. Sonuç olarak, klavye kullanıcı için en uygun konumdaysa, ekran değildir ve ekranın konumu en uygunsa klavyenin konumu uygun değildir. Dizüstü bilgisayarların kullanımı normal masa üstü bilgisayarlarla karşılaştırıldığında, genel olarak kabul edilen duruşlar nedeniyle tek başına boyun ve el bileğinde kas iskelet rahatsızlığı riskinin artmasına neden olabilir.

Mümkün olduğunda ve kullanım süresi uzunsa (20-30 dakikadan daha kısa kullanımların sorunlara yol açması olası değildir) dizüstü bilgisayar ekranının yükseltilmesine olanak sağlayan ayrı bir klavye kullanılması tavsiye edilir. İş görevlerinin işaretçinin yoğun kullanımını içerdiği durumlarda, ayrı bir fare veya başka bir işaretleme aygıtı kullanılması da tavsiye edilir. Bu tür önlemleri kolaylaştırabilen birçok hafif taşınabilir klavye ve fare örneği (kablosuz modeller dahil) mevcuttur.  Sabit sayılabilecek çalışma ortamlarında, çevresel aygıtların bağlı kalmasına olanak sağlayan bir yerleştirme istasyonunun kullanılması faydalı olabilir. Bu tür önlemlerin mümkün olmadığı durumlarda (belki de kullanıcı çalışma alanından uzaklaştığında), molaların ve faaliyet değişikliğinin önemini vurgulamak önemli hale gelir.

Birçok modern ofiste kabul edilen bir önlem de çalışanların kişisel olarak ayrılmış bir iş istasyonuna sahip olmamaları, bir masayı diğer çalışanlarla paylaştıkları hot desking (paylaşımlı masa) kavramıdır. Kullanım süresi kritiktir fakat

bireyin böyle bir iş istasyonunu uzun süre kullanması durumunda, iş istasyonunun özelliklerinin (ekran ve sandalye gibi) onu kullanmak isteyen kişiye göre ve hatta ona uyacak şekilde kolayca ve hızlı bir şekilde ayarlanması önemli hale gelir ve çalışanların ulaşmaları gereken duruşun farkında olmalarını ve gerekli ayarlamaları yapmak için birkaç dakikalarını  ayıracak kadar motive olmalarını sağlamak için bilgi ve eğitime normalden daha güçlü bir vurgu yapılmalıdır.

Çalışma pozisyonunun ne kadar iyi olduğuna bakılmaksızın, uzun süreli statik duruşlar sağlıklı değildir. Bu nedenle, çalışma faaliyeti, çalışanların mola ve mikro molalara izin vermelidir, molalar sırasında çalışanlar:

  • Çalışanlar sandalyede veya sırtlıkta küçük ayarlamalar yaparak duruşları değiştirebilir.
  • Parmaklarını, ellerini ve gövdesini esnetebilir.
  • Dosyalama gibi farklı görevleri gerçekleştirebilir.
  • Ayağa kalkıp gezinebilir.
  • Gözleri ekrandan uzak nesnelere odaklayıp kırpabilir.

Fiziksel hareket çeşitliliği ve çalışma günü boyunca bilgisayar başından uzak düzenli molalar kasları gevşetmeye yardımcı olacaktır. Egzersiz ve esneme yapmak da vücudu ve zihni canlandırmaya yardımcı olacaktır. Bu tür prosedürler, hem üretkenliği artırır, hem de bilgisayar kullanıcıları arasındaki şikayetleri ve rahatsızlıkları azaltır ve bilgisayar kullanımı ile ilgili riskleri en aza indirir.

Daha fazla bilgi;

Kontrol Listeleri

Kitaplar / Broşürler

  • Ergonomics of Using a Mouse or Other Non-keyboard Input Device (Fare veya Diğer Klavyesiz Giriş Üniteleri) HSE Books, RR045, ISBN 0 7176 2162 6 Woods, V., Hastings, S., Buckle, P. and Haslam, R. 2002,

http://www.hse.gov.uk/research/rrhtm/rr045.htm

Web Siteleri

OSHA Kas-İskelet Rahatsızlıkları Sayfası : http://osha.europa.eu/topics/msds

UK HSE Kas İskelet Rahatsızlıkları Sayfası:  http://www.hse.gov.uk/msd/index.htm

UK HSE Ofisi Sağlık ve Güvenlik : http://www.hse.gov.uk/office/index.htm

Dizüstü Bilgisayar Kullanmak İçin 5 İpucu :   http://ergo.human.cornell.edu/culaptoptips.html

Referanslar :

EK A : Bilgisayar İş İstasyonu Kontrol Listesi

Her bir risk faktörü için evet veya hayır kutucuğunu işaretleyin:

“Evet” Yanıtları herhangi bir eylem gerektirmez.

“Hayır” yanıtları iş istasyonu değerlendiricisi tarafından inceleme ve/veya düzeltici eylem gerektirir.

A. GÖREV

E H
İş farklılıklar gösteriyor mu?
Performans hedefleri ulaşılabilir mi ?
Personel iş hacmi için yeterli mi?
İş gününüzde molalar ve aktivite değişiklikleri yapılabilir mi ?
Gün içinde duruşunuzu değiştirme fırsatı var mı ?
Gün boyuncu gözlerinizin odak noktasını değiştirme fırsatı var mı?
Molaların yararları ve faaliyetlerdeki değişiklikler hakkında bilgilendirildiniz mi?
Düzenli bilgisayar molaları yapmak için yeterli fırsatınız var mıdır?

B. Ekipman

Ekran

E H
Karakterler net ve okunaklı mıdır?
Metin boyutu okumayı kolaylaştırıyor mu?
Görüntü sabit midir? (Titreme ve titreşim)
Ekran özellikleri kullanım amacına uygun mudur?
Ekran parlaklığı ve kontrast ayarlanabiliyor mu?
Ekran dönüyor ve eğiliyor mu?
Ekran parlamasız ve yansımasız mı ?
Ayarlanabilir pencere kaplamaları sağlanmış ve yeterli midir?

Klavye

E H
Klavye ekrandan bağımsız mıdır?
Klavye eğilebilir mi ?
Rahat bir tuş konumu bulmak mümkün müdür?
Tuşları kolay ve doğru bir şekilde bulabilir ve etkinleştirebilir misiniz?
Klavyenin önünde yazmaya ara verdiğinizde elleri dinlendirmek için alan var mıdır ?

Klavyesiz Giriş Cihazları (Fare, vb)

E H
Cihaz, kullanıldığı görevler için uygun mudur?
Bileğiniz ve ön kolunuz için destek var mıdır?
Cihaz garip duruşlardan kaçınmak için konumlandırılabilir mi?
Cihaz size uygun bir hızda çalışıyor mu?
İşaretçi hızı / doğruluğu ayarlarını nasıl yapacağınızı biliyor musunuz?

C. Yazılım

E H
Yazılım, kullanıldığı görevler için uygun mudur?
Sistem performansı ile ilgili geri bildirim/hata mesajları yeterli midir?
Kullandığınız veya kullanmanız gereken yazılımları nasıl kullanacağınızı biliyor musunuz?
Yazılım gereksinimlerinize göre uyarlanabilir mi?
Eğer varsa, performans izleme olanaklarının farkında mısınız?

D. Mobilyalar

E H
Çalışma yüzeyi gerekli tüm ekipman, kağıt vb. için yeterince büyük mü
İhtiyacınız olan tüm ekipman ve kağıtlara rahatça ulaşabiliyor musunuz ?
Yüzeylerde parlama ve yansıma var mıdır?
Sandalyeniz uygun mudur?
Sandalyeniz dengeli midir ?
Sandalyeniz rahat mıdır ?
Sandalyeniz sahip midir:
-koltuk arkalık yüksekliği ve eğim ayarına?
- koltuk yükseklik ayarına?
- döner mekanizmaya?  
- tekerleklere ve kızaklara?  
Sandalyeniz doğru ayarlanıyor mu?
Kullanıcının sırtı sandalyenin sırtlığı tarafından destekleniyor mu?
Kullanıcının ön kolları yatay duruyor mudur?
Kullanıcının gözleri kabaca ekranın üstüyle aynı yükseklikte midir ?
Kullanıcı bacaklarının arka tarafına koltuk tarafından fazla baskı olmadan ayaklarını yere ya da ayak desteğine koyabiliyor mudur ?            

E. Çevre

E H
Konumu değiştirmek ve hareket etmek için yeterli alan var mıdır?
Aydınlatma rahat çalışmaya uygun mudur? (çok parlak veya çok loş)
Havalandırma ve nem uygun mudur ?
Oda sıcaklığı uygun mudur ?
Gürültü seviyesi kabul edilebilir mi? (rahatsız edici veya dikkat dağıtıcı değil )?  

F.Sağlık ve Danışmanlık

E H
Bir sağlık veya güvenlik sorunu veya endişesi durumunda izlenecek prosedürleri biliyor musunuz?
Bilgisayarların güvenli kullanımı ve rahat bir duruş pozisyonu almanın önemi hakkında bilgi ve eğitim aldınız mı?
Ekranı okumakta zorluk çekiyorsanız, çalışma için gözlüklere ihtiyacınız olup olmadığını belirlemek için bir görme testi yaptınız mı?
Aşağıdaki iki soruya verilecek evet yanıtı daha fazla araştırma gerektirecektir.
Ekrandan veya belgelerden okurken göz rahatsızlığınız var mıdır?
Ağrınız veya rahatsızlığınız var mıdır?

RİSK DEĞERLENDİRME EYLEMLERİ Tespit edilen sorunları gidermek için gereken eylemleri buraya kaydedin.

  1. Melrose et al (2006).  Better display screen equipment (DSE) work-related ill health data. Sudbury: HSE Books (Research Report No. 561). Available at: http://www.hse.gov.uk/research/rrhtm/rr561.htm
  2. Directive 90/269/EEC on the minimum health and safety requirements for the manual handling of loads where there is a risk particularly of back injury to workers (manual handling of loads). Accessible via: https://osha.europa.eu/en/legislation/directives/6
  3. Directive 90/270/EEC on the minimum safety and health requirements for work with display screen equipment (DSE). Accessible via: https://osha.europa.eu/en/legislation/directives/5
  4. BAuA, 2008, Up and down, up and down - How dynamic sitting and standing can improve health in the office.  http://www.baua.de/en/Publications/Brochures/A65.html


Contributors

Nazlioglu