Fiziksel Çevre Ergonomisi Alanında ISO Standartları

From OSHWiki
Jump to: navigation, search

Ken Parsons, Chair ISO TC159 SC5 ‘Ergonomics of the Physical Environment’ Emeritus Professor of Environmental Ergonomics, Loughborough University, UK

Çeviri: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (AÇSHB), Ankara/Türkiye


Giriş

Fiziksel ortamların tasarımı ve değerlendirilmesi için uluslararası standartlar, ISO TC159 SC5 ve diğer ISO komiteleri tarafından hazırlanır. Tüm standartların insanlar için uygun fiziksel ortamın tasarlanmasına yol açtığı düşünülebilir. Soğuk stres, termal konfor ve ısı stresi için standartlar sistemi şekil 1, 2 ve 3'te verilmiştir ve şekil 4'te bütünleşik halde gösterilmiştir.

Genel risk değerlendirme stratejisi, giyim (ayrıca bkz. ISO TC94 SC13) ve metabolik hız (enerji ve yorgunlukla ilgili) termal ortamlara katkıda bulunmanın yanı sıra fiziksel ortamlarla da ilgilidir (ISO 9920, ISO 8996 ve ISO 15265). ISO 10551 ve ISO 28802, fiziksel ortamların doğrudan değerlendirilmesine izin veren öznel ölçekleri ve çevresel araştırmayı açıklar. ISO 13732 bölüm 1 ila 3, yüzeylerle temasa karşı cilt reaksiyonunu açıklar ve termal koşulların tasarımının ötesinde bir uygulamaya sahiptir.

Aydınlatma ergonomisi, ISO 8995'te ele alınmıştır ve ISO TC 274 da detaylandırılmıştır. ISO 28803, özel gereksinimleri olan kişiler için (mevcut standartların kapsamı dışındaki nüfuslar) standartların nasıl uygulanacağına ilişkin mevcut en iyi bilgileri sağlar. Erişilebilirlik standartları (ISO 24500 ’serisi), fiziksel ortamlara erişilebilirliğin belirli yönlerini kapsar. Bir dizi standart, gürültülü ortamlarda sinyaller ve iletişimle ilgilidir ve diğer ISO komiteleri tarafından üretilen standartları tamamlar (örn. ISO TC43 SC1; ISO TC108 SC4). Hava kalitesi algısı ile ilgili çalışmalar ISO TC146'ya aktarıldı. ISO 15742, toplam çevreyi ve farklı çevresel bileşenlerin genel insan tepkisi sağlamak için nasıl bir araya geldiğini dikkate alan yöntemler sağlar. ISO 11399 standartlar sistemine genel bir bakış sağlar ve ISO 13731 standartlarda kullanılan terimlerin tanımlarını sunar.

Soğuk stresin değerlendirilmesi için ISO standartları soğuk koşullarda insanların değerlendirilmesi için temel ISO standardı, gerekli giysi yalıtımı soğuk stres indeksini (IREQ) hesaplamak için metabolik hız ve giysi yalıtımı ile birlikte hava sıcaklığı, radyant sıcaklık, hava hızı ve nem ölçümlerini kullanan ISO 11079'dur. Bu indeks, insanların soğuk koşullarda giymesi gereken kıyafetleri gösterir.

Yukarıda açıklanan girdi parametreleri ISO 9920, ISO 8996 ve ISO 7726'dan elde edilebilir. Bir IREQ değeri kullanılarak, ISO 9920'de sağlanan giysi yalıtım değerleri veri tabanından giysiler seçilebilir. Belirli bir giysi yalıtımı için (örneğin sadece giyilen gerçek giysilerin bulunduğu yerlerde) ISO 11079, soğuğa maruz kalma durumunda limit süreler önerir. Standart ayrıca, örneğin maruz kalan cilde (örn. Donma riski), rüzgarın üşütücü etkilerine dair bir gösterge sağlar. ISO 12894, insanları soğuğa maruz bırakmanın uygun olup olmadığını belirlemek için bir tarama yöntemi sağlar.

ISO 13732-3, soğuk yüzeylerle temas halinde cilt reaksiyonunu belirler ve ISO 9886, fizyolojik yöntemler kullanılarak soğuk yükünün doğrudan ölçülmesi için bir metot açıklar. ISO 15265, bir termal ortamı değerlendirmek için genel bir strateji sağlar ve tüm standartlar, soğuk ortamların nasıl tasarlanacağını ve yönetileceğini açıklayan bir süreç standardında (ISO 15743) bir araya getirilir. Her durumda, her bir standardın amacını kısaca açıklar ve blok diyagramların yardımıyla çeşitli standartların birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu gösterir.

Şekil 1: Soğuk stresin değerlendirilmesi için ISO standartları sistemi

Termal konforun değerlendirilmesi için ISO standartları

Termal konforun değerlendirilmesi için temel standart; 3, sıcak ve -3, soğuk arasında bir değeri olan öngörülen ortalama oy (PMV) termal konfor endeksini hesaplamak için metabolik hız ve giysi yalıtımı ile birlikte hava sıcaklığı, radyant sıcaklık, hava akım hızı ve nem ölçümlerini kullanan ISO 7730'dur. 0 değeri nötrdür ve konfor için optimum seviyedir. PMV, söz konusu koşullara maruz kaldıklarında, büyük bir grup insanın belirli bir ölçeğe göre değerlendireceği ortalama değeri tahmin eder. Bu koşullarda öngörülen memnuniyetsizlik yüzdesi (PPD) de sağlanmıştır. Yukarıda açıklanan giriş parametreleri ISO 9920, ISO 8996 ve ISO 7726'dan elde edilebilir. ISO 10551, konforun doğrudan ölçümü için öznel ölçeklerin nasıl oluşturulacağı konusunda rehberlik sağlar. Araç ortamlarının değerlendirilmesi ve yüzeylerle cilt teması olması durumunda nasıl hissedileceğini tahmin etmek için de standartlar mevcuttur. ISO 15265, termal ortamı değerlendirmek için genel bir strateji sağlar ve tüm standartlar, termal konfor için termal ortamların nasıl tasarlanacağını açıklayan bir proses standardında (ISO 16594) bir araya getirilir.

Şekil 2: Termal konforun değerlendirilmesi için ISO standartları sistemi

Isı stresinin değerlendirilmesi için ISO standartları

Sıcak koşullarda insanların değerlendirilmesi için temel ISO standartları, ISO 7243 ve ISO 7933'tür. ISO 7243, yaş hazne ve küre sıcaklık indeksine (WBGT) dayanan bir tarama yöntemidir. Ölçülen değer bir sınır değerinin üzerindeyse, kabul edilemez ısı yükü meydana gelebilir ve eylem gereklidir. Sınır değerin altındaysa, koşullar kabul edilebilir. ISO 7933, öngörülen ısı yükü yönteminde (PHS) hava sıcaklığı, radyant sıcaklık, hava hızı ve nem ile birlikte metabolik hız ve giysi yalıtımı ölçümlerini kullanır. Bir kişiden yeterli ısı kaybı için gereken ter miktarının hesaplanmasını kapsar ve su kaybı da dahil olmak üzere diğer kriterlerle birlikte, olası fizyolojik tepki ve maruz kalma süreleri için önerilen sınırlar açısından bir yorumlama yöntemi sağlar.

Yukarıda açıklanan giriş parametreleri ISO 9920, ISO 8996 ve ISO 7726'dan elde edilebilir. ISO 12894, insanları ısıya maruz bırakmanın uygun olup olmadığını belirlemek için bir tarama metodu sağlar. ISO 13732-1, sıcak yüzeylerle (yanıklar) temas halinde cilt reaksiyonunu belirler ve ISO 9886, fizyolojik yöntemler kullanılarak ısı yükünün doğrudan ölçülmesi için bir yöntem tanımlar. ISO 15265, bir termal ortamı değerlendirmek için genel bir strateji sağlar ve tüm standartlar, sıcak ortamların nasıl tasarlanacağını ve yönetileceğini açıklayan bir süreç standardında (ISO 16595) bir araya getirilir.

Şekil 3: Isı stresinin değerlendirilmesi ISO standartları sistemi


Fiziksel ortamların tasarımı ve değerlendirilmesi için ISO standartları

Son olarak, farklı termal ortamların değerlendirilmesi için bu ISO standartları, genel fiziksel çevre ile ilgili daha büyük bir standart montajının bir parçasıdır. Bu farklı belgeler arasındaki ilişkiler ve bağlantılar Şekil 4'te özetlenmiştir. Toplu olarak, bu tür ortamların ergonomi perspektifinden değerlendirilmesine yardımcı olmak için gelişen bir rehberlik ve değerlendirme kriterleri kaynağı sunarlar.


Şekil 4: Fiziksel ortamların tasarımı ve değerlendirmesi için ISO standartları

Contributors

BALCI